Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

LZD | Wydział Leśny | SGGW
Działalność CEPL | Ważne adresy | Obiekty dydaktyczne | Święta w LZD |Jak do nas trafić | Kontakt
Lekcje w lesie | Program dla szkół | Szkolenia | Konkursy | Materiały dydaktyczne
Zapraszamy | Współczesne zagadnienia edukacji leśnej | Aktywne metody ochrony przyrody | Zorganizuj konferencję w Rogowie
Wydawnictwa | Artykuły | Galeria zdjęć
Informacje ogólne | Komitet Redakcyjny | Zeszyty SiM | Informacje dla autorów | Recenzja | Kontakt | Zamawianie
Aktualności | O Muzeum | Zwiedzanie | Edukacja | Kontakt
Założenia | Aktualności | Edycje | Promocja | Wydawnictwa | Artykuły | Zdjęcia i głosy sów | Sowoteka | Wypluwnik | Sztuczne gniazda

Monitoring zooindykacyjny pohuraganowych zniszczeń
ekosystemów leśnych Puszczy Piskiej

100-lecie LZD w Rogowie

Jarosław Skłodowski (red.), Henryk Tracz, Małgorzata Sławska, Marek Sławski, Artur Rutkiewicz, Jerzy Buszyniewicz, Tadeusz Duda

Zaburzenia naturalne są zjawiskami stosunkowo krótkotrwałymi, stanowią jednak integralny komponent ekosystemów leśnych i w znaczącym stopniu wpływają na dynamikę ich struktury i funkcjonowania. Odnosi się to zarówno do dynamiki luk w drzewostanie wywołanej obumieraniem pojedynczych drzew lub ich niewielkich grup, jak i do zaburzeń wielkoobszarowych, takich jak rozległe pożary i huragany (Chapin i in. 2002, Faliński 1986, Pickett i White 1985, Pickett i in. 1999, Szwagrzyk 2000).

Samo uszkodzenie drzewostanu przez fizyczną działalność wiatru to zaledwie początek długotrwałego wpływu huraganu na ekosystem leśny. Zmianom podlega zarówno struktura tego ekosystemu, jak też panujące w nim warunki i przebiegające procesy. Obszary wiatrołomów stanowią złożoną mozaikę ocalałych fragmentów drzewostanu oraz luk pohuraganowych obfitujących w różnorodne formy silnie nasłonecznionego martwego lub obumierającego drewna. W zależności od typu lasu w lukach przeważać mogą złomy lub wykroty, a przewrócenie lub pochylenie drzew prowadzi dodatkowo do powstania muld lokalnie zaburzających profil glebowy. W lukach pohuraganowych znacząco zmieniają się także warunki mikroklimatyczne: brak osłony drzew wpływa na wzrost dobowej i rocznej amplitudy temperatur, a eksponowane na intensywną działalność słońca i wiatru gleba i ściółka ulegają przesuszeniu. Modyfikacji podlegają też procesy akumulacji i dekompozycji martwej materii organicznej w podłożu a także skład gatunkowy i struktura runa leśnego (Bouget 2005a, Bouget i Duelli 2004, Pascarella i in. 2004, Ulanova 2000). Tak znaczące i długotrwałe zmiany w strukturze i funkcjonowaniu drzewostanu nie pozostają bez wpływu na zasiedlające go organizmy (Bouget 2005a, 2005b, Bouget i Duelli 2004, Ulanova 2000).

Chociaż zagadnieniom tym poświęca się coraz więcej uwagi, stopień poznania długofalowych reakcji ekosystemów leśnych - w szczególności tych przekształconych przez człowieka - na zaburzenie naturalne, jakim jest huragan, wciąż wydaje się być niewystarczający. Niepowtarzalna okazja do śledzenia zmian regresyjnych, a następnie regeneracyjnych w drzewostanach pohuraganowych nadarzyła się 4 lipca 2002 roku, kiedy lasy w północno-wschodniej Polsce nawiedził huragan. Większość drzewostanów uprzątnięto i odnowiono, jednak 445 ha lasu w Nadleśnictwie Pisz (Las Ochronny Szast) pozostawiono w stanie nienaruszonym do celów badawczych. Wiosną 2003 roku Katedra Ochrony Lasu i Ekologii SGGW rozpoczęła obserwację zmian regresyjnych i regeneracyjnych w drzewostanach pohuraganowych. Badaniami objęto bezkręgowce ściółkowe i epigeiczne, m.in. zgrupowania biegaczowatych, wijów, skoczogonków i populacje żuka leśnego (Geotrupes stercorosus) oraz faunę podkorową. Analizowano także wskaźnik powierzchni listowia LAI oraz wybrane parametry środowiska ściółkowo-glebowego: tempo dyfuzji CO 2 z gleby, stosunek C/N gleby, pH gleby i tempo dekompozycji martwej materii organicznej w glebie. Obserwowano też zmiany składu gatunkowego i struktury runa leśnego. Otrzymane wyniki zweryfikowano wobec rezultatów uzyskanych z powierzchni kontrolnych założonych w Nadleśnictwie Maskulińskie.

Książka przedstawia pierwszy raport dotyczący badań prowadzonych w Puszczy Piskiej w latach 2003-2005. Obserwacje zgrupowań biegaczowatych, fauny podkorowej oraz pomiary parametrów środowiskowych kontynuowano w latach 2006 i 2007. Kontynuację badań przewidziano również na rok 2008. Prezentowane opracowanie jest pierwszym dużym raportem opisującym zmiany zachodzące w ekosystemie leśnym zaburzonym przez huragan. Zawiera pierwszą w kraju kompleksową analizę reakcji regresyjnych i regeneracyjnych poszczególnych komponentów środowiska leśnego na to zaburzenie. Może więc stanowić cenny głos w dyskusji na temat możliwości regeneracyjnych ekosystemów leśnych - w szczególności drzewostanów gospodarczych. Wnioski płynące z przedstawionych w książce badań mogą być pomocne w planowaniu strategii postępowania w lasach, w których doszło do wielkoobszarowych zniszczeń drzewostanu. Biorąc pod uwagę ekologiczne założenia wielofunkcyjnej gospodarki leśnej wnioski te są jak najbardziej aktualne.

Jarosław Skłodowski (red.)*, Henryk Tracz,
Małgorzata Sławska, Marek Sławski, Artur Rutkiewicz

Katedra Ochrony Lasu i Ekologii SGGW
ul. Nowoursynowska 159, 02-776 Warszawa
*e-mail: sklodowski(at)wl.sggw.waw.pl

Jerzy Buszyniewicz
Nadleśnictwo Pisz
ul. Gdańska 24, 12-200 Pisz

Tadeusz Duda
Nadleśnictwo Maskulińskie
ul. Rybacka 1, 12-220 Ruciane-Nida

O nas | Dojazd | Kontakt | Aktualizacja: 05.03.2019 | © Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej