Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

LZD | Wydział Leśny | SGGW
Działalność CEPL | Ważne adresy | Obiekty dydaktyczne | Święta w LZD |Jak do nas trafić | Kontakt
Lekcje w lesie | Program dla szkół | Szkolenia | Konkursy | Materiały dydaktyczne
Zapraszamy | Współczesne zagadnienia edukacji leśnej | Aktywne metody ochrony przyrody | Zorganizuj konferencję w Rogowie
Wydawnictwa | Artykuły | Galeria zdjęć
Informacje ogólne | Komitet Redakcyjny | Zeszyty SiM | Informacje dla autorów | Recenzja | Kontakt | Zamawianie
Aktualności | O Muzeum | Zwiedzanie | Edukacja | Kontakt
Założenia | Aktualności | Edycje | Promocja | Wydawnictwa | Artykuły | Zdjęcia i głosy sów | Sowoteka | Wypluwnik | Sztuczne gniazda

Nadleśnictwo Osie
budowa gniazd dla rybołowa (Pandion haliaeetus)

Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej

Tekst:
Dariusz Anderwald

anderwald.lzd(at)interia.pl

* Niniejszy tekst jest skrótem obszerniejszego artykułu:
Anderwald D. 2002. "Lęgi rybołowa (Pandion haliaeetus), bielika (Haliaeetus albicilla) i puchacza (Bubo bubo) w Borach Tucholskich w 20. wieku". Notatki Ornitologiczne 2002, 43: 197-199.

Pierwsza wzmianka o lęgach rybołowa w Borach Tucholskich pochodzi z początku 20. wieku, kiedy to miał on gniazdować na wysokiej wieży (Dobbrick 1912). Kolejne pewne informacje o lęgach znane są dopiero z lat 60. ze wschodniej części Borów Tucholskich z okolic jeziora Radodzierz. Po długiej przerwie kolejny lęg udokumentowano dopiero w 2. połowie lat 90., na specjalnie przygotowanym do tego celu sztucznym gnieździe. Wykorzystując fakt, że rybołowy chętnie wykorzystują różnego rodzaju sztuczne miejsca gniazdowe w 1994 roku członkowie Komitetu Ochrony Orłów wykonali cztery sztuczne gniazda na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego w rejonie wcześniejszych lęgowisk.

Dzięki aktywnej pomocy leśników z Nadleśnictwa Osie, wybrano pojedyncze ponad 120-letnie przestoje sosnowe w monokulturach 60-70 letnich i zbudowano tam platformy. Kontrola przeprowadzona w maju następnego roku wykazała obecność jednego osobnika rybołowa, który dobudował trzy sztuczne gniazda. W 1996 r. jedno z gniazd zostało zajęte przez parę ptaków, która wyprowadziła pod koniec lipca dwa młode. W połowie kwietnia 1997 r. przy nieznacznie dobudowanym gnieździe obserwowano już tylko jednego osobnika, prawdopodobnie samice. W maju ani to gniazdo, ani pozostałe platformy nie były zajęte, jednak widziano wtedy ptaka w centralnej części Borów Tucholskich na stawach w Zielonce (30 km od poprzedniego miejsca lęgu). W końcu sierpnia w tym samym miejscu obserwowano w locie dorosłego osobnika z rybą i młodego żebrzącego o pokarm, co sugerowało, że do lęgu mogło dojść gdzieś w pobliżu.

Panorama z gniazdem
Fot. D. Anderwald 

Z badań nad zasiedlaniem gniazd przez rybołowy wynika, że niektóre samice zmieniają partnerów, jeśli zeszłoroczni zbyt późno wracają z wędrówki. Takie spóźnione samce obserwowane są potem latem jako osobniki nielęgowe. Ponadto obserwacje indywidualnie znakowanych ptaków pozwoliły stwierdzić zajmowanie nowych miejsc gniazdowych nawet w odległości38 km od poprzednich. Być może taka sytuacja miała miejsce także w tym wypadku, jednak gniazda naturalnego nie udało się odszukać, choć w latach 1998-1999 w centralnej części Borów Tucholskich wielokrotnie obserwowano pojedyncze ptaki w sezonie lęgowym (Indykiewicz 2000). Ponownie 2 ptaki krążące nad sztucznym gniazdem w nadleśnictwie Osie obserwowano 23.04.2003 r., ale nie przystąpiły one do lęgu. Budowa sztucznych gniazd dla niektórych najrzadszych gatunków ptaków szponiastych, takich jak rybołów stanowi jedna z tanich i sprawdzonych metod pomocy zagrożonym gatunkom. Sztuczne gniazda zachęcają ptaki do osiedlania się w nowych miejscach, zwiększają szanse zakończenia lęgu sukcesem i służą ptakom jako stabilne konstrukcje przez wiele lat. W latach 1993-2004 w ramach działań Komitetu Ochrony Orłów wspieranych bardzo często przez leśników wybudowano w Polsce około 180 sztucznych platform gniazdowych, sytuując je przede wszystkim w miejscach, gdzie naturalne gniazda uległy zniszczeniu, w rewirach zajmowanych przez ptaki oraz na stanowiskach historycznych. Obecnie ponad połowa polskiej populacji rybołowa gniazduje na tego typu konstrukcjach. Miejmy nadzieję, że rybołów - dzięki podjętym staraniom - powróci także na trwałe w Bory Tucholskie. Niestety w chwili obecnej na całym Pomorzu Środkowym nieznane jest żadne zajęte gniazdo tego gatunku.

Przygotowanie wieńca
Przygotowanie wieńca
Przed wejściem
Zakładanie raków Wejście
Wciąganie wieńca
Platforma
Panorama z gniazda
Widok sztucznego gniazda Gniazdo
Widok z gniazda
Zejście
Drzewo gniazdowe
Młode ptaki na gnieździe
Młode rybołowy w gnieździe

Fot. Dariusz Anderwald

O nas | Dojazd | Kontakt | Aktualizacja: 24.02.2017 | © Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej