Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

LZD | Wydział Leśny | SGGW
Działalność CEPL | Ważne adresy | Obiekty dydaktyczne | Święta w LZD |Jak do nas trafić | Kontakt
Lekcje w lesie | Program dla szkół | Szkolenia | Konkursy | Materiały dydaktyczne
Zapraszamy | Współczesne zagadnienia edukacji leśnej | Aktywne metody ochrony przyrody | Zorganizuj konferencję w Rogowie
Wydawnictwa | Artykuły | Galeria zdjęć
Informacje ogólne | Komitet Redakcyjny | Zeszyty SiM | Informacje dla autorów | Recenzja | Kontakt | Zamawianie
Muzeum | Izba edukacyjna | Plan muzeum | Zwiedzanie | Edukacja | Aktualności | Kontakt
Założenia | Aktualności | Edycje | Promocja | Wydawnictwa | Artykuły | Zdjęcia i głosy sów | Sowoteka | Wypluwnik | Sztuczne gniazda

Łasica (Mustela nivalis)

Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej

Łasica, zwana także łaską, to najmniejszy występujący w Europie przedstawiciel rzędu ssaków drapieżnych (samce osiągają 17-23 cm długości i 60-120 gramów wagi, samice są o połowę mniejsze). Jest to drapieżnik wybitnie wyspecjalizowany w polowaniu na drobne gryzonie (myszy, norniki i nornice), rzadko żywi się innymi małymi zwierzętami. Większość swoich ofiar łowi w ich własnych kryjówkach pod ziemią lub pod śniegiem, w norach, pomiędzy kamieniami lub korzeniami. Na wciskanie się do nor gryzoni pozwala łasicy smukłe ciało i wąska głowa (o szerokości zaledwie 2 cm). Niestety, przy swoim wydłużonym kształcie i niewielkich rozmiarach, ciało łasicy charakteryzuje się bardzo niekorzystnym stosunkiem objętości do powierzchni skóry, co powoduje znaczne straty ciepła. Dlatego też dla zrekompensowania strat energetycznych łasica zmuszona jest do wzmożonego żerowania. Dzienne zapotrzebowanie pokarmowe jednego osobnika wynosi około 1/3 masy ciała. Oznacza to, że przy średniej długości życia wynoszącej około 1 roku (zaledwie ok. 1% młodych przeżywa na wolności więcej niż 2 lata) jedna łasica jest w stanie zjeść imponującą liczbę ponad 1000 gryzoni.

Łasica może rozmnażać się do 2 razy w roku, wydając za każdym razem od 4 do 8 młodych. Po upływie około dwóch miesięcy od narodzin młode są już zdolne do samodzielnego polowania. Samice urodzone na wiosnę już w lipcu mogą same przystąpić do rozrodu. Dzięki temu populacja łasicy jest w stanie bardzo szybko reagować na zwiększenie się liczebności ofiar. Dawniej mówiło się o łasicy jako o "niezwykle pożytecznym sprzymierzeńcu rolnika i leśnika w walce ze szkodliwymi gryzoniami", a jedno z najsympatyczniejszych polskich przysłów ludowych głosi "Szanuj, bracie, łasicę w chacie". Współcześnie traktujemy zarówno drapieżniki, jak i ich ofiary, jako elementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania właściwego im ekosystemu. Przykład łasicy doskonale pokazuje, jak znakomicie niektóre gatunki przystosowały się do pełnienia swej roli w przyrodzie.

Dzięki dobrze rozwiniętym wszystkim zmysłom łasica polować może przez całą dobę, choć szczyt jej aktywności przypada na świt i zmierzch. Szybkimi, zwinnymi ruchami penetruje wszelkie ukrycia i zakamarki, niejednokrotnie na dłuższy czas znikając pod powierzchnią ziemi lub pod śniegiem. Swoje ofiary zabija jednym silnym ugryzieniem w kark. Dawniej uważano, że ma to na celu przegryzienie tętnicy szyjnej i wyssanie krwi, a samej łasicy przypisywano nadmierną krwiożerczość oraz polowanie dla samej tylko przyjemności zabijania. Stosowany jednak zarówno przez łasice, jak i kuny i tchórze, chwyt za kark ma na celu złamanie kręgów szyjnych ofiary. Po zadaniu ciosu drapieżniki te na chwilę nieruchomieją z zaciśniętymi szczękami, aby upewnić się czy ofiara na pewno nie żyje, i dopiero potem zaczynają pożerać swą zdobycz. Niewykluczone, że przy okazji zdarza się im zlizać kilka kropel krwi, nigdy jednak jej nie wysysają.

Łasica występuje na całym obszarze naszego kraju, spotkać ją można niemal we wszystkich środowiskach. Preferuje obrzeża lasów, łąki i zarośla, nie stroni także od bliskości człowieka, bytuje w sąsiedztwie miast i wsi, w parkach, ogrodach i w pobliżu zabudowań. Łasice są zwierzętami terytorialnymi - powierzchnia zajmowana pojedynczego osobnika wynosi zazwyczaj 5-7 ha. Na terenach gdzie występuje dużo pokarmu terytoria mogą być mniejsze (1-3 ha), natomiast tam gdzie zagęszczenie gryzoni jest niskie areał zajmowany przez jedną łasicę może wynosić nawet 15 ha. W poszukiwaniu pokarmu łaska każdej doby pokonuje drogę od 600 do 1500 metrów.

Mało znany jest fakt, że część z naszych łasic zmienia zimą ubarwienie na całkowicie białe. Zmiana koloru futra następuje podczas jesiennego linienia i jest uzależniona głównie od czynników klimatycznych. W warunkach zwartej, długo utrzymującej się pokrywy śnieżnej takie białe łasice są trudniej dostrzegalne przez swoich naturalnych wrogów - lisy, kuny, tchórze, sowy oraz inne ptaki drapieżne. Białe łasice można spotkać w północnej i wschodniej Polsce. Bardzo często mylone są one z gronostajami, pamiętać jednak należy, że gronostaj zarówno w szacie letniej, jak i zimowej, ma czarny koniec ogona, którego nigdy nie posiada łasica.

Ze względu na duże różnice wymiarów ciała łasic żyjących w różnych rejonach geograficznych niektórzy autorzy wyróżniali niegdyś osobny gatunek - łasicę małą (Mustela minuta, syn. M. rixosa), dziś jednak pogląd ten został zarzucony. Na wschód od Uralu występuje natomiast łasica syberyjska, zwana kałankiem (Mustela sibirica). Jest ona zdecydowanie większa od łaski, różni się ponadto długim, puszystym ogonem oraz jednolicie rudobrązowym umaszczeniem (biały jest jedynie pyszczek i podbródek). Co ciekawe, łasica syberyjska nigdy nie przebarwia się na biało - sierść zimowa jest tylko nieco jaśniejsza od letniej, dłuższa i trzykrotnie gęstsza. Podejmowane przed wojną próby aklimatyzacji tego gatunku nad Wołgą nie powiodły się.

Dariusz Graszka-Petrykowski

O nas | Dojazd | Kontakt | Aktualizacja: 15.01.2012 | © Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej