Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie

LZD | Wydział Leśny | SGGW
Działalność CEPL | Ważne adresy | Obiekty dydaktyczne | Święta w LZD |Jak do nas trafić | Kontakt
Lekcje w lesie | Program dla szkół | Szkolenia | Konkursy | Materiały dydaktyczne
Zapraszamy | Współczesne zagadnienia edukacji leśnej | Aktywne metody ochrony przyrody | Zorganizuj konferencję w Rogowie
Wydawnictwa | Artykuły | Galeria zdjęć
Informacje ogólne | Komitet Redakcyjny | Zeszyty SiM | Informacje dla autorów | Recenzja | Kontakt | Zamawianie
Aktualności | O Muzeum | Zwiedzanie | Edukacja | Kontakt
Założenia | Aktualności | Edycje | Promocja | Wydawnictwa | Artykuły | Zdjęcia i głosy sów | Sowoteka | Wypluwnik | Sztuczne gniazda

Norka amerykańska (Mustela vison)

Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej

Ojczyzną norki amerykańskiej jest Ameryka Północna. Do Europy sprowadzona została w latach 20-tych ubiegłego wieku ze względu na cenne futerko. W Polsce pierwsze osobniki tego gatunku pojawiły się w latach 30-tych. Niektórym norkom udał

o się zbiec z hodowli na fermach futrzarskich i dać początek dziko żyjącej populacji, jaka pojawiła się w wielu krajach Europy Zachodniej i Środkowej oraz Skandynawii. Zbiegło się to w czasie z regresem rodzimej norki europejskiej. Norka amerykańska idealnie wpasowała się w opuszczoną przez nią niszę ekologiczną - małego drapieżnika związanego ze środowiskiem nadwodym.

Na terenie byłego ZSRR od 1933 roku zaczęto przeprowadzać szeroko zakrojoną akcję aklimatyzowania tego gatunku w warunkach naturalnych. W sumie na wolność wypuszczono ponad 16 tysięcy osobników. W wielu miejscach, gdzie występowała jeszcze norka europejska, została ona wyparta przez silniejszą i bardziej agresywną norkę amerykańską, gdyż nie wytrzymała z nią konkurencji pokarmowej. Introdukcja norki amerykańskiej nie mogła jednak być jedyną przyczyną wymierania norki europejskiej.

Dziko żyjące populacje norki amerykańskiej występują obecnie w wielu krajach europejskich (m.in. jest to Rosja, Białoruś, Ukraina, kraje skandynawskie, Czechy, Słowacja, Niemcy, Dania, Francja, Wielka Brytania, Irlandia i Islandia). W Polsce pierwsze informacje o spotkaniu żyjących na wolności osobników tego gatunku pochodzą z lat 1962-1963. Od tego czasu norki amerykańskie zdążyły się rozprzestrzenić na niemal całą powierzchnię naszego kraju

Podobnie jak jenot (Nyctereutes procyonoides), norka amerykańska bardzo długo nie miała w Polsce żadnego statusu prawnego. Przez prawie 40 lat ustawodawcy nie zauważali jej obecności na ziemiach polskich. Zawieszona w prawniczym niebycie rozmnażała się więc swobodnie i rozprzestrzeniała na coraz to nowe tereny. Wciągnięcie jej w 2001 roku na listę zwierząt łownych w praktyce niewiele zmieniło. Polowanie na norki nie cieszy się wśród polskich myśliwych zbyt dużą popularnością. Spowodowane jest to w dużej mierze znikomym popytem na skóry norek, wynikającym ze zmniejszonej mody na noszenie futer naturalnych.

Ze względu na nikłą presję łowiecką zwierzęta te stają się coraz mniej płochliwe, żeby nie powiedzieć - bezczelne. Miałem kiedyś okazję obserwować na niespełna stumetrowym odcinku zamarzniętego kanału jednocześnie trzy norki amerykańskie, które nie reagowały nie tylko na krzyki kręcących się w pobliżu ludzi, ale nawet na rzucane w ich kierunku kamienie.

Życie norki amerykańskiej, podobnie jak norki europejskiej, związane jest z wodą. Ma ona jednak dużo większą tolerancję środowiskową od swej europejskiej krewniaczki. Nie boi się bliskości człowieka, często spotyka się ją w pobliżu osad ludzkich, na śluzach kanałowych, a nawet w granicach miast. Nie unika również jezior ani stawów. Oprócz tego spotkać ją możemy nad brzegami najrozmaitszych cieków wodnych, od maleńkich strumieni, poprzez kanały melioracyjne, po szerokie, wolno płynące rzeki.

Według badań przeprowadzonych w europejskiej części byłego ZSRR zagęszczenie norki amerykańskiej wynosi średnio 5 osobników na 10 km linii brzegowej. Jest to zbiżne z wynikami badań szwedzkich, które wykazały, że średni areał samicy sięga 1-2,8 km brzegu, a samca - 1,8-5 km. W miejscach, gdzie pokarm jest bardziej dostępny, zagęszczenie może być oczywiście dużo większe. Norki amerykańskie podejmują poza tym sezonowe migracje. Zimą koncentrują się w pobliżu niezamarzniętych fragmentów rzek i kanałów, a ich areały osobnicze znacznie się wtedy zmniejszają. Wiosną natomiast samce podejmują długie wędrówki (czasem do 10-12 km w ciągu doby) w poszukiwaniu samic. W lipcu zaś rozpoczyna się dyspersja młodych osobników w poszukiwaniu własnej przestrzeni życiowej, która trwa do października. Norka amerykańska przebywa w ciągu jednej doby średnio 3,8 km drogi lądem.

Pokarm norki amerykańskiej jest bardzo urozmaicony. Oprócz ssaków (karczowników, piżmaków i innych gryzoni oraz ssaków owadożernych) żywi się rybami, żabami, rakami, owadami i pokarmem roślinnym. Zapotrzebowanie pokarmowe jednego osobnika wynosi ponad 200 g mięsa na dobę. Prawdziwe spustoszenie może czynić w populacjach ptaków gniazdujących nad wodami, zarówno wybierając jaja, jak i łowiąc pisklęta oraz ptaki dorosłe. Dlatego też na terenach, gdzie występuje głuszec i cietrzew można na norkę amerykańską polować przez cały rok. Na pozostałym obszarze objęta jest okresem ochronnym od 1 kwietnia do 31 lipca. Nieustający wzrost pogłowia norki amerykańskiej jest, obok zwiększającej się liczebności lisów i jenotów, jedną z przyczyn zmniejszania się w Polsce ilości zwierzyny drobnej.

Przykład norki amerykańskiej wyraźnie pokazuje, jak poważne konsekwencje może mieć ingerencja człowieka w funkcjonowanie naturalnych ekosystemów. Sprowadzanie obcych gatunków zawsze wiąże się z zaburzeniem delikatnych relacji istniejących w przyrodzie. Pojawienie się nowego, silniejszego drapieżnika bardzo silnie wpłynęło na populacje innych zwierząt związanych z ekosystemami wodnymi i nadwodnymi.

Dariusz Graszka-Petrykowski

O nas | Dojazd | Kontakt | Aktualizacja: 24.02.2017 | © Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej